Boikot, Divestment & Sanctions (BDS): Apa Kata Islam dan Apa Lagi Yang Kita Boleh Buat?
•By Muslim Economist
This article is also available in English
Loading...
Sejak Oktober 2023, dunia menyaksikan kempen boikot terhadap jenama yang dikaitkan dengan Israel mencapai tahap yang belum pernah berlaku sebelum ini. McDonald's Malaysia, Starbucks, dan puluhan jenama lain merasai impak apabila pengguna - terutama umat Islam - memilih untuk tidak menyokong produk yang dianggap menyumbang kepada kezaliman terhadap rakyat Palestin.
Tetapi boikot hanyalah satu daripada tiga strategi dalam gerakan BDS (Boycott, Divestment, Sanctions). Ramai yang tahu tentang boikot, namun kurang memahami dua lagi komponen yang sebenarnya lebih berkuasa dalam menekan Israel secara sistematik.
Artikel ini akan menjelaskan apa itu BDS secara menyeluruh, kedudukan boikot dari sudut hukum Islam, dan yang paling penting - apa lagi yang boleh kita lakukan selain sekadar menukar jenama kopi.
BDS adalah gerakan tanpa kekerasan yang dilancarkan pada tahun 2005 oleh gabungan 170 organisasi masyarakat sivil Palestin. Gerakan ini mempunyai tiga tuntutan utama berdasarkan undang-undang antarabangsa:
Nama BDS sendiri merujuk kepada tiga strategi utama:
Ini bahagian yang paling ramai orang kenal. Boikot bermaksud enggan membeli produk atau menggunakan perkhidmatan daripada syarikat yang dikaitkan dengan Israel atau yang menyokong pendudukan Palestin.
Di Malaysia, kesan boikot sangat ketara. Berjaya Food yang memiliki Starbucks Malaysia kehilangan kira-kira 25% nilai pasaran di Bursa Malaysia sejak kempen boikot bermula. McDonald's Malaysia pula sehingga mengambil tindakan undang-undang terhadap BDS Malaysia sebelum akhirnya menarik balik saman tersebut selepas rundingan.
Namun, perlu difahami bahawa BDS sendiri mempunyai senarai keutamaan. Tidak semua jenama yang diboikot oleh orang ramai sebenarnya berada dalam senarai utama BDS. BDS fokus kepada syarikat yang secara langsung terlibat dalam pelanggaran hak rakyat Palestin.
Ini strategi yang jauh lebih berkesan daripada boikot produk, tetapi kurang dibincangkan.
Divestment bermaksud menarik keluar pelaburan daripada syarikat yang terlibat dalam pendudukan Israel. Ini melibatkan dana pencen, dana kekayaan negara (sovereign wealth fund), universiti, dan institusi kewangan besar.
Contoh kejayaan divestment yang luar biasa:
Sekatan merujuk kepada tindakan rasmi oleh kerajaan - embargo senjata, sekatan perdagangan, dan tindakan diplomatik terhadap Israel.
Ini strategi yang paling sukar dicapai kerana memerlukan kehendak politik di peringkat kerajaan. Namun, beberapa perkembangan positif telah berlaku:
Ramai yang bertanya - adakah boikot itu wajib dalam Islam? Jawapannya tidak sesederhana ya atau tidak.
Menurut Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan dalam Bayan Linnas Siri 281, hukum boikot boleh berubah mengikut keadaan:
Jabatan Mufti Negeri Selangor turut menjelaskan bahawa boikot adalah sebahagian daripada prinsip al-amr bil ma'ruf wa an-nahy 'an al-munkar (menyuruh kepada kebaikan dan mencegah kemungkaran).
Ini perkara yang ramai salah faham. Boikot bukan sesuatu yang diharamkan dalam Islam. Sebaliknya, dalam konteks menentang kezaliman, ia boleh mencapai tahap wajib.
Dalil utama yang sering dirujuk:
Hadis Riwayat Muslim - Rasulullah SAW bersabda:
"Sesiapa yang melihat kemungkaran, maka hendaklah ia mengubahnya dengan tangannya. Jika tidak mampu, maka dengan lidahnya. Jika tidak mampu, maka dengan hatinya - dan itu adalah selemah-lemah iman."
Boikot ekonomi termasuk dalam kategori "mengubah dengan tangan" - iaitu mengambil tindakan praktikal untuk menentang kezaliman. Ia bukan sekadar berdoa dalam hati.
IKIM (Institut Kefahaman Islam Malaysia) menekankan bahawa boikot mestilah dilakukan dengan hikmah:
Boikot sahaja tidak mencukupi. Berikut adalah cara-cara lain yang boleh dilakukan oleh rakyat Malaysia:
Desak institusi pelaburan Malaysia - termasuk KWSP, PNB, dan Khazanah - untuk memastikan portfolio mereka tidak mengandungi pelaburan dalam syarikat yang terlibat dengan pendudukan Israel.
Contohnya, pada Ogos 2025, beberapa dana kekayaan negara besar dunia telah mula menarik pelaburan mereka daripada Israel. Malaysia boleh mengambil langkah yang sama.
Sokong usaha membawa Israel ke muka pengadilan. Kes genosid yang dibawa oleh Afrika Selatan ke ICJ adalah satu langkah bersejarah. Rakyat Malaysia boleh:
Daripada hanya berhenti membeli produk tertentu, alihkan perbelanjaan kepada:
Bantuan kewangan terus kepada rakyat Palestin melalui badan yang diiktiraf:
Pastikan organisasi yang dipilih mempunyai rekod ketelusan dan akauntabiliti yang baik.
Salah satu senjata paling berkuasa ialah maklumat. Anda boleh:
Sebagai rakyat, kita mempunyai suara:
Jangan perkecilkan kuasa doa. Dalam hadis yang sahih, Rasulullah SAW menyatakan bahawa berdoa untuk saudara seagama yang tidak hadir di sisi kita adalah mustajab. Antara amalan yang digalakkan:
Ingatlah bahawa doa adalah "selemah-lemah iman" - bermaksud ia adalah langkah minimum, bukan satu-satunya langkah.
Gerakan BDS sering dibandingkan dengan gerakan anti-apartheid di Afrika Selatan - dan perbandingan ini bukan tanpa asas.
Pada tahun 1960-an hingga 1990-an, dunia bersatu untuk menekan rejim apartheid Afrika Selatan melalui:
Hasilnya? Rejim apartheid akhirnya tumbang pada 1994. Nelson Mandela sendiri mengakui peranan tekanan antarabangsa dalam kejatuhan apartheid.
Gerakan BDS mengambil model yang sama. Ia percaya bahawa tekanan ekonomi dan diplomatik yang berterusan akan memaksa Israel mematuhi undang-undang antarabangsa - sama seperti apa yang berlaku kepada Afrika Selatan.
Walaupun boikot digalakkan, terdapat beberapa kesilapan yang perlu dielakkan:
Pekerja di McDonald's, Starbucks, atau mana-mana francais bukan musuh. Mereka rakyat Malaysia yang mencari rezeki. Pejabat Mufti WP menegaskan bahawa boikot tidak boleh disertai dengan perbuatan mengugut, menfitnah, atau merosakkan harta benda.
Tidak semua jenama yang diviralkan sebagai "pro-Israel" benar-benar mempunyai kaitan langsung. BDS Malaysia sendiri mempunyai senarai rasmi yang boleh dirujuk. Sebarkan fakta, bukan fitnah.
Boikot yang berkesan adalah boikot jangka panjang. Menukar jenama kopi selama sebulan kemudian kembali semula tidak memberikan tekanan yang bermakna.
Seperti yang dibincangkan di atas, BDS mempunyai tiga komponen. Boikot tanpa divestment dan sekatan hanya menggaru permukaan masalah.
Hukumnya bergantung kepada konteks. Menurut Pejabat Mufti WP, boikot boleh mencapai tahap wajib apabila melibatkan perjuangan menentang kezaliman. Dalam konteks pembunuhan dan pendudukan di Palestin, ramai ulama berpendapat ia sekurang-kurangnya sunat muakkad, jika tidak wajib.
Boikot hanyalah satu daripada tiga strategi BDS. BDS juga merangkumi divestment (menarik pelaburan) dan sanctions (sekatan oleh kerajaan). Divestment dan sanctions sebenarnya lebih berkuasa daripada boikot individu kerana melibatkan jumlah wang yang jauh lebih besar.
Ya, terdapat bukti jelas. Berjaya Food (Starbucks MY) kehilangan 25% nilai pasaran. Dana kekayaan Norway bernilai $1.6 trilion menarik pelaburan dari Israel. Sejarah juga menunjukkan tekanan ekonomi berjaya meruntuhkan apartheid Afrika Selatan.
BDS fokus kepada syarikat yang secara langsung dan jelas terlibat dalam pelanggaran hak Palestin. Meletak terlalu banyak jenama akan menyebarkan fokus dan mengurangkan keberkesanan kempen.
Rujuk senarai rasmi di laman web BDS Malaysia dan BDS Movement. Jangan bergantung kepada senarai viral di WhatsApp yang mungkin tidak tepat.
Tidak. Pekerja tempatan hanya mencari rezeki yang halal. Islam melarang menyalahkan individu atas tindakan syarikat. Yang diminta adalah kita sebagai pengguna membuat pilihan yang berbeza, bukan menyerang mereka yang bekerja.
Banyak perkara: sebarkan kesedaran, doa secara konsisten, derma dalam kemampuan anda, sokong produk tempatan dan Palestin, tulis kepada wakil rakyat, dan kekalkan konsistensi dalam boikot. Setiap tindakan kecil apabila digabungkan menjadi tekanan besar.
Gerakan BDS bukan sekadar tentang boikot McDonald's atau Starbucks. Ia adalah strategi menyeluruh yang merangkumi boikot, pelupusan pelaburan, dan sekatan antarabangsa - semuanya bertujuan memaksa Israel mematuhi undang-undang antarabangsa. Dari sudut Islam, menentang kezaliman bukan sahaja dibenarkan malah digalakkan, dengan syarat dilakukan secara berilmu, beradab, dan konsisten.
Setiap ringgit yang kita belanjakan adalah satu undi. Memilih ke mana wang kita pergi adalah satu bentuk jihad ekonomi yang sah dalam Islam.
Untuk memulakan langkah bijak dalam pengurusan kewangan anda, buka Akaun CDS yang membolehkan anda melabur di Bursa Malaysia dan juga saham luar negara seperti AS dan Hong Kong.
Muat turun Ebook Asas Saham secara percuma untuk memahami asas pelaburan dan membuat keputusan kewangan yang lebih bijak.