Penjawat Awam & Saham: Peraturan Pemilikan, Had RM100,000 & Pengisytiharan Harta

Isu pemilikan saham oleh penjawat awam kembali menjadi tumpuan nasional pada awal 2026 — selepas Bloomberg melaporkan dakwaan pegawai kanan kerajaan memiliki saham dalam jumlah besar. Kabinet telah menubuhkan jawatankuasa khas untuk menyiasatnya, dan Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) mengumumkan bahawa peraturan pemilikan saham sedang dikaji semula.

Persoalannya: bolehkah penjawat awam melabur dalam saham? Jawapannya — ya, tetapi ada syarat ketat yang ramai mungkin tidak tahu.

Artikel ini mengupas kerangka peraturan pemilikan saham bagi penjawat awam di Malaysia, termasuk had pemilikan, kewajipan pengisytiharan harta, proses permohonan IPO melalui MITI, serta kebaikan dan risiko yang perlu dipertimbangkan.

Asas Undang-Undang: Siapa Kawal Pemilikan Saham Penjawat Awam?

Pemilikan saham oleh penjawat awam dikawal oleh beberapa perundangan dan pekeliling utama:

1. Peraturan-Peraturan Pegawai Awam (Kelakuan dan Tatatertib) 1993 — P.U.(A) 395/1993 merupakan perundangan induk yang mengawal kelakuan dan tatatertib pegawai awam, termasuk hal ehwal pemilikan harta dan saham.
2. Pekeliling Pengurusan Tatatertib dan Kelakuan Pegawai Awam 2024 — Pekeliling terbaru yang mengemaskini peraturan pemilikan saham di bawah Peraturan 17(i).
3. Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 3 Tahun 2002 — Pekeliling khusus mengenai pemilikan dan pengisytiharan harta oleh pegawai awam.
4. Perintah Am Bab D — Menggariskan tatakelakuan am termasuk larangan terhadap skim cepat kaya dan aktiviti perniagaan tanpa kebenaran.

Secara ringkas, penjawat awam dibenarkan memiliki saham — tetapi dalam batas yang ditetapkan oleh undang-undang.

Had Pemilikan: 5% Atau RM100,000 — Mana Lebih Rendah

Inilah peraturan inti yang ramai penjawat awam perlu fahami. Menurut Pekeliling 2024 (Peraturan 17(i)), penjawat awam tidak dibenarkan membeli saham yang melebihi:

• 5% daripada modal berbayar sesebuah syarikat, ATAU
• RM100,000 nilai pasaran semasa
• Mana yang lebih rendah dipakai

Contoh Praktikal

Senario	Modal Berbayar	5% Modal	Had RM100K	Had Sebenar
Syarikat kecil	RM1,000,000	RM50,000	RM100,000	RM50,000
Syarikat sederhana	RM5,000,000	RM250,000	RM100,000	RM100,000
Syarikat besar	RM500,000,000	RM25,000,000	RM100,000	RM100,000

Bagi kebanyakan syarikat tersenarai di Bursa Malaysia yang mempunyai modal berbayar besar, had praktikal adalah RM100,000 setiap syarikat.

Penting: Had ini adalah bagi setiap syarikat — bukan jumlah keseluruhan portfolio. Seorang penjawat awam boleh memiliki saham dalam beberapa syarikat berbeza, asalkan setiap pegangan tidak melebihi had.

Bolehkah Melebihi Had RM100,000?

Ya, tetapi memerlukan kelulusan khas. Menurut Pekeliling 2024:

• Semua penjawat awam, termasuk ketua agensi, boleh memiliki saham melebihi RM100,000 — dengan kelulusan JPA.
• Permohonan dikemukakan melalui ketua jabatan kepada Ketua Pengarah Perkhidmatan Awam.
• Ketua Pengarah JPA wajib memaklumkan Perdana Menteri tentang sebarang kelulusan yang diberikan.
• Had pengecualian bergantung kepada syarat-syarat tertentu yang ditetapkan dalam pekeliling.

Proses ini bertujuan memastikan tiada konflik kepentingan, terutamanya bagi pegawai yang terlibat dalam penggubalan dasar atau pengawalseliaan pasaran modal.

Pengisytiharan Harta: Kewajipan Setiap Penjawat Awam

Pemilikan saham tertakluk kepada kewajipan pengisytiharan harta di bawah Pekeliling Perkhidmatan 3/2002. Ini bukan pilihan — ia adalah tanggungjawab undang-undang.

Bila Perlu Diisytihar?

1. Semasa dilantik ke dalam perkhidmatan awam
2. Apabila dikehendaki oleh Kerajaan
3. Apabila memperoleh harta tambahan (termasuk beli saham baru)
4. Apabila melupuskan harta (termasuk jual saham)
5. Sekurang-kurangnya sekali setiap 5 tahun — walaupun tiada perubahan

Apa Yang Perlu Diisytihar?

Saham, bon, debentur, dan sekuriti diklasifikasikan sebagai harta alih. Ia wajib diisytihar jika nilainya melebihi 6 bulan emolumen atau RM10,000 — mana yang lebih rendah.

Pengisytiharan termasuk:

• Semua pembelian dan penjualan saham
• Nilai semasa pegangan
• Pegangan oleh pasangan dan anak-anak
• Pegangan oleh mana-mana pihak bagi pihak pegawai atau keluarganya

Bagaimana Diisytihar?

Pengisytiharan dibuat melalui sistem HRMIS (Human Resource Management Information System) yang dikendalikan oleh JPA. Pengisytiharan dihantar secara elektronik kepada ketua jabatan dan pihak berkuasa tatatertib yang berkaitan.

Apa Jadi Jika Gagal Mengisytihar?

Kegagalan mengisytihar harta merupakan kesalahan tatatertib di bawah Peraturan 10 dan Peraturan 4(2)(i) P.U.(A) 395/1993. Hukuman boleh termasuk amaran, denda, penurunan pangkat, atau pembuangan kerja.

Penting untuk difahami: pengisytiharan harta adalah proses dalaman — tiada pendedahan awam. Namun, seperti yang dilihat dalam kes terkini, maklumat ini boleh terdedah melalui siasatan atau laporan media.

Cara Penjawat Awam Mohon IPO Melalui MITI

Selain membeli saham di pasaran terbuka, penjawat awam Bumiputera boleh memohon Peruntukan Saham Khas Bumiputera melalui MITI (Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri). Ini memberi peluang memperoleh saham pada harga IPO — yang lazimnya lebih rendah daripada harga pasaran.

Syarat Tambahan untuk Penjawat Awam

Berbeza dengan pemohon awam biasa, penjawat awam perlu menyediakan surat kebenaran daripada ketua jabatan bertajuk "Kebenaran Melanggan Saham Khas Bumiputera".

Syarat surat:

• Dikeluarkan oleh ketua jabatan
• Sah 6 bulan dari tarikh dikeluarkan
• Disertakan bukti kewangan (penyata bank, Tabung Haji, ASB/ASN)

Permohonan dibuat secara dalam talian melalui portal SahamOnline di sahamonline.miti.gov.my.

Untuk panduan langkah demi langkah yang lebih terperinci, baca artikel kami: Penjawat Awam Mohon Saham IPO MITI dan Cara Mohon IPO MITI Untuk Bumiputra.

Kebaikan Pemilikan Saham untuk Penjawat Awam

Walaupun ada had, pemilikan saham menawarkan beberapa kelebihan:

1. Pelaburan yang sah dan dibenarkan undang-undang
Penjawat awam tidak disekat daripada pasaran modal — ia hak yang dijamin selagi mematuhi peraturan.

2. Pendapatan pasif melalui dividen
Saham yang membayar dividen memberikan aliran pendapatan tambahan tanpa mengganggu tugas rasmi.

3. Akses kepada IPO MITI
Penjawat awam Bumiputera menikmati kelebihan tambahan — boleh memohon saham pada harga IPO melalui peruntukan khas MITI.

4. Pilihan patuh syariah tersedia
Suruhanjaya Sekuriti Malaysia mengeluarkan senarai saham patuh syariah secara berkala, membolehkan pelaburan yang selari dengan prinsip Islam.

5. Keuntungan modal umumnya dikecualikan cukai
Keuntungan daripada jual beli saham di Bursa Malaysia secara amnya tidak dikenakan cukai pendapatan bagi pelabur individu biasa.

6. Boleh dilakukan secara sambilan
Pelaburan saham tidak memerlukan penjawat awam meninggalkan kerja — analisis dan pemantauan boleh dilakukan di luar waktu pejabat.

Risiko & Keburukan Yang Perlu Dipertimbangkan

1. Had yang ketat berbanding pelabur swasta
Had RM100,000 setiap syarikat boleh menjadi penghalang bagi penjawat awam yang mempunyai portfolio besar. Jika saham meningkat nilai melebihi had, mereka perlu sama ada jual atau pohon kelulusan JPA.

2. Beban pengisytiharan
Setiap pembelian dan penjualan saham perlu diisytihar — menambah beban pentadbiran yang tidak dihadapi oleh pelabur swasta.

3. Risiko tindakan tatatertib
Pelanggaran had pemilikan atau kegagalan mengisytihar harta boleh membawa kepada tindakan tatatertib — daripada amaran hinggalah pembuangan kerja.

4. Konflik kepentingan
Penjawat awam dalam peranan pengawalseliaan atau penggubalan dasar menghadapi risiko persepsi konflik kepentingan, walaupun secara teknikal mematuhi peraturan.

5. Peraturan berusia lama
Had RM100,000 ditetapkan lebih 20 tahun lalu dan belum diselaraskan mengikut inflasi. Menurut JPA sendiri, peraturan ini sedang dikaji semula kerana dianggap sudah lapuk.

6. Risiko pelaburan standard
Seperti mana-mana pelabur, penjawat awam turut terdedah kepada risiko kerugian, volatiliti pasaran, dan keperluan literasi kewangan yang mencukupi.

Perkembangan Terkini: JPA Kaji Semula Peraturan (Februari 2026)

Pada Februari 2026, JPA mengumumkan bahawa ia sedang mengkaji semula pekeliling, peraturan, dan garis panduan yang berusia lebih 20 tahun — termasuk peraturan pemilikan saham dan pekerjaan luar bagi pegawai awam.

Perkembangan utama:

• Akta Iltizam Kecekapan Perkhidmatan Kerajaan 2025 (berkuatkuasa 1 Disember 2025) mewajibkan semua instrumen kawal selia dalam perkhidmatan awam dikaji semula setiap 3 tahun.
• Pekeliling Iltizam Kecekapan Perkhidmatan Kerajaan Bil. 1/2025 telah dikeluarkan untuk melaksanakan semakan ini.
• Kabinet telah menubuhkan jawatankuasa khas yang diketuai Peguam Negara untuk menyiasat isu pemilikan saham pegawai kanan.

Semakan ini dijangka membawa kepada pengemaskinian had pemilikan, proses kelulusan, dan garis panduan pengisytiharan harta yang lebih sesuai dengan persekitaran ekonomi semasa.

Perkara Yang Sering Disalahfaham

Terdapat beberapa salah faham lazim tentang penjawat awam dan saham:

"Penjawat awam langsung tidak boleh beli saham" — Salah. Penjawat awam dibenarkan memiliki saham, tertakluk kepada had yang ditetapkan.

"Had RM100,000 bermaksud keseluruhan portfolio" — Salah. Had RM100,000 adalah bagi setiap syarikat, bukan jumlah keseluruhan.

"Pengisytiharan harta didedahkan kepada awam" — Salah. Pengisytiharan dibuat melalui saluran dalaman HRMIS — ia tidak dipublisitkan.

"Penjawat awam tidak boleh mohon IPO" — Salah. Penjawat awam Bumiputera boleh memohon melalui MITI dengan surat kebenaran ketua jabatan.

"Day trading dilarang untuk penjawat awam" — Tidak secara eksplisit, tetapi aktiviti spekulasi berlebihan boleh menarik perhatian dan dianggap mengganggu tugas rasmi.

Soalan Lazim (FAQ)

Bolehkah penjawat awam beli saham di Bursa Malaysia?

Ya, penjawat awam dibenarkan membeli saham di Bursa Malaysia. Syaratnya, pegangan dalam mana-mana syarikat tidak boleh melebihi 5% modal berbayar atau RM100,000 nilai pasaran semasa — mana yang lebih rendah.

Berapa had maksimum saham yang boleh dimiliki oleh penjawat awam?

Had adalah 5% daripada modal berbayar syarikat ATAU RM100,000 nilai pasaran semasa, mana yang lebih rendah, bagi setiap syarikat. Jika perlu melebihi had, kelulusan JPA diperlukan.

Apa akan jadi jika penjawat awam melebihi had pemilikan saham?

Melebihi had tanpa kelulusan JPA merupakan pelanggaran tatatertib di bawah P.U.(A) 395/1993. Pegawai boleh dikenakan tindakan tatatertib termasuk amaran, denda, penurunan pangkat, atau pembuangan kerja.

Bagaimana cara penjawat awam mengisytihar pegangan saham?

Pengisytiharan dibuat melalui sistem HRMIS yang dikendalikan JPA. Pegawai perlu mengisytihar semua pembelian dan penjualan saham, termasuk pegangan oleh pasangan dan anak-anak.

Adakah penjawat awam boleh mohon saham IPO melalui MITI?

Ya, penjawat awam Bumiputera boleh memohon melalui portal SahamOnline MITI. Syarat tambahan: mesti ada surat kebenaran daripada ketua jabatan yang sah dalam tempoh 6 bulan.

Adakah penjawat awam boleh melabur dalam unit trust?

Ya, pelaburan unit trust seperti ASB, ASN, dan ASW dibenarkan. Pelaburan unit trust tertakluk kepada had yang ditetapkan oleh kerajaan.

Adakah pelaburan saham penjawat awam perlu bayar cukai?

Keuntungan modal daripada jual beli saham di Bursa Malaysia secara umumnya tidak dikenakan cukai pendapatan bagi pelabur individu biasa. Walau bagaimanapun, dividen yang diterima mungkin tertakluk kepada cukai bergantung kepada struktur pembayaran.

Bilakah peraturan pemilikan saham penjawat awam akan dikemas kini?

JPA sedang mengkaji semula peraturan sedia ada selaras dengan Akta Iltizam Kecekapan Perkhidmatan Kerajaan 2025. Tarikh pengemaskinian belum diumumkan secara rasmi, tetapi semakan ini sedang berlangsung sejak Februari 2026.

Kesimpulan

Penjawat awam di Malaysia memang dibenarkan memiliki saham — tetapi dalam kerangka peraturan yang jelas meliputi had pemilikan, kewajipan pengisytiharan harta, dan proses kelulusan khas. Dengan JPA sedang mengkaji semula peraturan berusia lebih dua dekad ini, penjawat awam disarankan untuk terus memantau perkembangan terkini dan memastikan setiap pelaburan mematuhi undang-undang yang berkuatkuasa.

Jika anda berminat untuk memulakan pelaburan saham, langkah pertama ialah memiliki akaun CDS dan akaun trading yang aktif.

Buka akaun CDS dan trading anda melalui halaman pendaftaran akaun CDS kami untuk mula melabur di Bursa Malaysia.

Muat turun Ebook Asas Saham percuma kami untuk memahami asas-asas pelaburan saham sebelum membuat keputusan pelaburan.

Bacaan Lanjut

• Penjawat Awam Mohon Saham IPO MITI — Panduan surat kebenaran ketua jabatan untuk permohonan IPO MITI
• Cara Mohon IPO MITI Untuk Bumiputra — Langkah demi langkah permohonan melalui portal SahamOnline
• Jenis-jenis Saham Pelaburan Di Bursa Malaysia — Fahami jenis-jenis saham sebelum membuat pilihan
• Corporate Exercise di Bursa Malaysia — Bagaimana corporate exercise mempengaruhi pegangan saham anda