Laporan OECD: Kenapa Dasar Bumiputera Disaran Fokus Keupayaan, Bukan Pemilikan
Organisasi Kerjasama Ekonomi dan Pembangunan (OECD) baru sahaja melancarkan OECD Economic Survey of Malaysia 2026 pada 28 Julai 2026, dan salah satu saranan paling berani dalam laporan setebal 133 halaman ini menyentuh perkara yang jarang disentuh secara terbuka - dasar Bumiputera.
Menurut laporan yang dipetik The Edge Malaysia, OECD menyarankan Malaysia memberi penekanan lebih besar kepada pembangunan keupayaan (capability) berbanding pendekatan berasaskan pemilikan (ownership) dalam usaha meningkatkan penyertaan ekonomi Bumiputera.
Apa sebenarnya maksud saranan ini? Adakah ia bermakna dasar Bumiputera perlu dimansuhkan? Dan yang paling penting untuk anda sebagai pelabur - apa kesannya kepada Bursa Malaysia? Artikel ini akan huraikan satu persatu.
Ringkasan Pantas: Apa OECD Cakap Sebenarnya
Secara ringkas, OECD tidak menyuruh Malaysia membuang dasar afirmatif. Apa yang disarankan ialah anjakan cara pelaksanaan - daripada kuota pemilikan ekuiti dan layanan keutamaan dalam perolehan kerajaan, kepada program pembangunan kemahiran, akses pembiayaan berasaskan prestasi, dan sokongan keusahawanan yang telus. Matlamat membantu Bumiputera kekal, tetapi kaedahnya diperbaharui supaya lebih mesra pasaran dan tidak menjejaskan kecekapan ekonomi.
Latar Belakang: Dari DEB 1971 ke PuTERA35
Untuk faham konteks saranan ini, kita perlu imbas sejarah. Dasar Ekonomi Baru (DEB) diperkenalkan pada tahun 1971 selepas peristiwa 13 Mei, dengan dua matlamat utama - membasmi kemiskinan tanpa mengira kaum, dan menyusun semula masyarakat supaya pengenalan kaum tidak lagi dikaitkan dengan fungsi ekonomi.
Antara sasaran paling terkenal ialah pegangan ekuiti korporat Bumiputera sebanyak 30 peratus. Lebih lima dekad kemudian, sasaran ini masih belum tercapai. Berdasarkan data yang pernah dibentangkan kerajaan, pegangan ekuiti Bumiputera hanya berada pada 17.2 peratus pada 2019 dan meningkat sedikit kepada sekitar 18.4 peratus pada 2020 - masih jauh daripada sasaran asal. Sebagai perbandingan, pegangan asing merupakan kumpulan terbesar dalam pemilikan ekuiti korporat negara pada sekitar 45.5 peratus.
Jurang inilah yang mendorong kerajaan melancarkan Pelan Transformasi Ekonomi Bumiputera 2035 (PuTERA35) pada tahun 2024, yang antara lain mensasarkan pegangan ekuiti Bumiputera mencapai 30 peratus menjelang 2035. Persoalannya sekarang - adakah kaedah lama mampu membawa kita ke sasaran baru? Di sinilah saranan OECD menjadi relevan.
Dalam ekosistem pasaran modal pula, sudah ada beberapa inisiatif khusus Bumiputera seperti saham khas MITI. Jika anda belum biasa dengan platform ini, boleh baca panduan kami tentang portal SahamOnline MITI yang menguruskan peruntukan saham khas Bumiputera bagi syarikat yang akan disenaraikan.
Apa Maksud "Keupayaan Berbanding Pemilikan"?
Ini bahagian yang paling penting untuk difahami. Selama ini, pendekatan dasar afirmatif Malaysia banyak bergantung kepada:
- Kuota pemilikan ekuiti - syarat peratusan pegangan Bumiputera dalam syarikat tertentu
- Layanan keutamaan - dalam perolehan kerajaan (government procurement) dan pelesenan
OECD mengakui pendekatan ini telah berjaya meluaskan perwakilan Bumiputera dalam pemilikan korporat. Tetapi pada masa yang sama, laporan tersebut menyatakan kaedah sebegini boleh "mengganggu isyarat pasaran dan mengurangkan kecekapan ekonomi" - maksudnya, keputusan perniagaan dibuat untuk memenuhi syarat kuota, bukan kerana ia keputusan komersial terbaik.
Sebagai alternatif, OECD menyarankan pendekatan berasaskan keupayaan, iaitu membina kebolehan sebenar usahawan dan syarikat Bumiputera supaya mereka mampu bersaing atas merit di pasaran terbuka.
Contoh mudah untuk faham bezanya: bayangkan dua cara membantu seorang usahawan Bumiputera dalam industri pembinaan. Cara pertama - beri dia kuota kontrak kerajaan tanpa perlu bersaing. Cara kedua - biayai latihan teknikal pekerjanya, beri akses pembiayaan mesin pada kadar kompetitif, dan padankan dia dengan syarikat besar sebagai pembekal dengan sasaran kualiti yang jelas. Cara pertama memberi hasil segera tetapi mewujudkan kebergantungan. Cara kedua mengambil masa, tetapi menghasilkan syarikat yang mampu bersaing di mana-mana pasaran - itulah "keupayaan" yang dimaksudkan OECD.
Dalam konteks pasaran modal, elemen pemilikan sudah lama tertanam dalam sistem. Contohnya, syarikat yang mahu disenaraikan di Papan Utama Bursa Malaysia tertakluk kepada keperluan peruntukan ekuiti Bumiputera di bawah kelulusan MITI - sebab itulah wujudnya platform seperti SahamOnline MITI yang kami sentuh sebelum ini. Perbahasan OECD bukan tentang membuang mekanisme ini serta-merta, tetapi memastikan ia disokong oleh pembangunan keupayaan supaya penyertaan Bumiputera dalam pasaran modal bertahan lama, bukan sekadar memenuhi angka pada hari penyenaraian.
6 Saranan Spesifik OECD
Laporan OECD menyenaraikan beberapa mekanisme konkrit yang boleh diguna pakai:
- Program pembinaan kapasiti bersasar - latihan dan peningkatan kemahiran (skills upgrading) untuk usahawan Bumiputera
- Skim akses pembiayaan berasaskan prestasi - telus dan diukur pada pencapaian, bukan sekadar status pemilikan
- Skim geran kompetitif - dana diperuntukkan melalui persaingan terbuka
- Dana inovasi terbuka (open innovation funds) - menyokong syarikat yang membangunkan produk dan teknologi baharu
- Program pembangunan pembekal (supplier development) - diikat kepada penanda aras produktiviti yang jelas
- Platform perolehan digital - sistem pemarkahan telus untuk perolehan kerajaan dan pembiayaan PMKS, menggantikan pengecualian budi bicara
Perhatikan tema yang berulang - telus, berasaskan prestasi, dan diukur. Inilah asas pendekatan "keupayaan" yang dimaksudkan.
Isu GLC dan GLIC: Bila Kerajaan Jadi Pemain Terbesar
Dalam laporan yang sama, OECD turut menyentuh isu berkait rapat - kebergantungan Malaysia kepada syarikat berkaitan kerajaan (GLC) dan syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (GLIC). Menurut analisis The Edge, OECD mendapati dominasi GLC dalam sektor strategik mewujudkan persaingan tidak adil yang menghalang penyertaan firma swasta dan menjejaskan produktiviti keseluruhan.
Antara cadangan OECD berkaitan GLC:
- Neutraliti persaingan (competitive neutrality) - GLC perlu beroperasi atas syarat sama dengan firma swasta dalam perolehan dan akses pembiayaan
- Penguatkuasaan persaingan lebih kuat - Suruhanjaya Persaingan Malaysia (MyCC) perlu diperkasakan, terutama apabila GLC bersaing dengan PMKS
- Reformasi tadbir urus - laporan menyebut "pelantikan politik dan proses keputusan yang tidak telus masih berterusan"
- Tempoh bertenang (cooling-off period) untuk ahli politik sebelum menyertai lembaga pengarah GLC
Satu lagi penemuan menarik - bantuan PMKS di Malaysia sangat berpecah-belah: 325 program berbeza dikendalikan oleh 14 kementerian persekutuan, lebih 50 agensi, dan semua 13 kerajaan negeri. OECD menyarankan penyatuan program yang bertindih supaya usahawan lebih mudah menavigasi sistem bantuan.
Pengajaran Dari Negara Lain
OECD tidak sekadar mengkritik - laporan ini memberikan contoh rangka kerja afirmatif dari negara lain yang boleh dijadikan rujukan:
- Afrika Selatan - rangka kerja Broad-Based Black Economic Empowerment (B-BBEE) yang menggunakan kad skor pelbagai dimensi, bukan sekadar pemilikan ekuiti
- Kanada - Indigenous Procurement Strategy yang memberi akses perolehan kerajaan kepada perniagaan Orang Asal secara berstruktur
- Australia - Indigenous Business Directory dan program mentor untuk membina keupayaan perniagaan
Malaysia disarankan mengadaptasi mekanisme sebegini dengan mengaitkan dasar afirmatif kepada penanda aras produktiviti dan hasil inovasi - supaya penyertaan Bumiputera diperluaskan tanpa mengorbankan kecekapan dan daya saing pasaran.
Pengalaman negara lain juga mengajar kita tentang perangkap yang perlu dielakkan. Di Afrika Selatan contohnya, rangka kerja yang terlalu fokus pada angka pemilikan pernah melahirkan amalan "fronting" - individu dilantik sebagai pemilik atas kertas semata-mata untuk memenuhi syarat, tanpa penyertaan sebenar dalam perniagaan. Ini serupa dengan fenomena Ali Baba yang biasa diperkatakan di Malaysia. Pendekatan berasaskan keupayaan yang diukur pada prestasi sebenar adalah antara cara untuk menutup ruang penyalahgunaan sebegini.
Respons Kerajaan: Gaji Dulu, Cukai Kemudian
Bagaimana kerajaan menerima laporan ini? Menteri Ekonomi Datuk Seri Akmal Nasrullah Mohd Nasir memberi respons yang berhati-hati. Menurut kenyataan beliau kepada The Edge, keutamaan kerajaan sekarang ialah menaikkan gaji rakyat dan meluaskan asas cukai terlebih dahulu sebelum mempertimbangkan semula cukai barang dan perkhidmatan (GST) yang turut disarankan OECD.
Kata beliau, "tanpa gaji yang lebih tinggi, apa sahaja cukai yang kita perkenalkan mungkin memberi kesan kepada penggunaan dan pendapatan rakyat." Laporan Berita Harian turut memetik saranan OECD supaya subsidi bahan api dihapuskan secara berperingkat.
Beberapa angka penting dari laporan dan respons kerajaan yang wajar anda tahu:
- Hanya 15 peratus tenaga kerja Malaysia membayar cukai pendapatan
- Hasil cukai negara di bawah 13 peratus daripada KDNK
- Unjuran pertumbuhan ekonomi: 4.9 peratus (2026) dan 5.0 peratus (2027)
- Unjuran inflasi: 2.1 peratus (2026), 2.3 peratus (2027)
- Defisit fiskal dijangka 4.0 peratus daripada KDNK pada 2026
Apa Maksudnya Untuk Pelabur Bursa Malaysia?
Sekarang bahagian yang paling relevan untuk anda. Laporan OECD ini bukan sekadar perbahasan dasar - ia ada implikasi sebenar kepada pasaran saham tempatan.
1. Tema reformasi GLC kembali ke tumpuan
Sebahagian besar syarikat mega cap Bursa Malaysia adalah GLC atau dimiliki GLIC seperti Khazanah, PNB, KWSP dan LTAT. Kaunter seperti Tenaga Nasional, Telekom Malaysia, CIMB dan Maybank semuanya berada dalam ekosistem ini. Jika saranan tadbir urus OECD diterjemahkan kepada tindakan - pelantikan lembaga berasaskan merit, pendedahan kewangan lebih telus - ia berpotensi menjadi pemangkin penilaian semula (re-rating) untuk kaunter GLC dalam jangka panjang.
2. Ruang lebih luas untuk sektor swasta
Prinsip neutraliti persaingan, jika dilaksanakan, membuka peluang lebih adil kepada syarikat swasta kecil dan sederhana untuk merebut kontrak dan projek yang selama ini didominasi GLC. Ini positif untuk kaunter mid-cap dan small-cap yang kompetitif dalam sektor pembinaan, teknologi dan perkhidmatan.
3. Ekonomi Bumiputera dan pasaran modal
Anjakan kepada pendekatan keupayaan juga bermakna lebih ramai Bumiputera digalak menyertai pasaran modal secara langsung - bukan sekadar melalui institusi. Kami pernah bincangkan isu kebergantungan ekonomi Bumiputera kepada aliran tunai Petronas dalam artikel ini, dan pendedahan kepada aset pelaburan yang lebih pelbagai adalah antara penyelesaiannya. Instrumen sedia ada seperti ASB 2 dan saham khas Bumiputera adalah pintu masuk biasa, tetapi pemilikan langsung saham melalui akaun CDS sendiri memberi anda kawalan penuh.
4. Sentimen pembaharuan fiskal
Selain dasar Bumiputera, laporan OECD turut menyarankan pengenalan semula GST dan penghapusan subsidi bahan api secara berperingkat. Isu fiskal ini penting kepada pasaran - defisit fiskal yang terkawal menyokong penarafan kredit negara dan kestabilan ringgit, tetapi rasionalisasi subsidi boleh menekan kuasa beli pengguna dalam jangka pendek. Pelabur dalam sektor penggunaan (consumer) dan runcit wajar memantau perkembangan ini, kerana sebarang pengumuman dalam belanjawan akan datang boleh menggerakkan sentimen sektor berkaitan.
Perlu diingat, semua ini bergantung kepada pelaksanaan. Laporan OECD adalah saranan, bukan arahan - keputusan akhir tetap di tangan kerajaan, dan sebarang perubahan dasar afirmatif di Malaysia adalah isu politik yang sensitif dan mengambil masa.
Soalan Lazim (FAQ)
Adakah OECD menyuruh Malaysia mansuhkan dasar Bumiputera?
Tidak. OECD menyarankan perubahan kaedah pelaksanaan - daripada kuota pemilikan kepada pembangunan keupayaan - bukan pemansuhan matlamat dasar afirmatif itu sendiri.
Apa itu OECD Economic Survey of Malaysia?
Ia laporan penilaian ekonomi menyeluruh yang disediakan oleh OECD untuk sesebuah negara, merangkumi unjuran pertumbuhan, analisis struktur ekonomi dan saranan dasar. Edisi Malaysia 2026 dilancarkan pada 28 Julai 2026.
Apa itu PuTERA35?
Pelan Transformasi Ekonomi Bumiputera 2035 - pelan jangka panjang kerajaan yang dilancarkan pada 2024, antara lain mensasarkan pegangan ekuiti korporat Bumiputera mencapai 30 peratus menjelang 2035.
Kenapa OECD kritik dominasi GLC?
Kerana dominasi GLC dalam sektor strategik boleh mewujudkan persaingan tidak adil dengan firma swasta, mengurangkan insentif inovasi dan akhirnya menjejaskan produktiviti keseluruhan ekonomi.
Adakah kerajaan akan terima semua saranan OECD?
Belum tentu. Menteri Ekonomi sudah menyatakan keutamaan kerajaan ialah menaikkan gaji sebelum melaksanakan cukai baharu seperti GST. Saranan OECD adalah input dasar, bukan kewajipan.
Apa kesan laporan ini kepada saham GLC?
Dalam jangka pendek, tiada kesan langsung. Tetapi jika reformasi tadbir urus GLC dilaksanakan secara serius, ia berpotensi menjadi pemangkin positif untuk penilaian kaunter GLC dalam jangka panjang.
Berapa pegangan ekuiti Bumiputera sekarang?
Berdasarkan data rasmi yang pernah dibentangkan kerajaan, pegangan ekuiti korporat Bumiputera berada sekitar 17 hingga 18 peratus - masih jauh daripada sasaran 30 peratus yang ditetapkan sejak DEB 1971.
Macam mana Bumiputera boleh mula melabur dalam saham secara langsung?
Langkah pertama ialah membuka akaun CDS dengan broker saham. Selepas itu anda boleh membeli saham di Bursa Malaysia secara langsung, termasuk memohon saham khas Bumiputera melalui portal SahamOnline MITI bagi IPO yang mempunyai peruntukan khas.
Kesimpulan
Laporan OECD Economic Survey Malaysia 2026 membawa satu mesej besar - dasar Bumiputera lebih berkesan jika fokusnya beralih daripada pemilikan kepada keupayaan. Sama ada saranan ini diterima sepenuhnya atau tidak, perbahasan mengenai hala tuju dasar afirmatif dan reformasi GLC akan terus mempengaruhi landskap ekonomi dan pasaran saham Malaysia dalam tahun-tahun mendatang.
Sebagai pelabur, cara terbaik untuk manfaatkan sebarang perubahan dasar adalah dengan berada dalam pasaran dan memahami syarikat yang anda labur.
Jika anda belum mula, buka akaun CDS untuk melabur di Bursa Malaysia dan juga saham luar negara seperti US dan Hong Kong.
Anda juga boleh muat turun Ebook Asas Saham kami secara percuma untuk belajar langkah demi langkah cara mula melabur.