Defisit Fiskal Malaysia: 25 Tahun Berbelanja Lebih, Apa Kesannya Kepada Anda?
•By Maher Alias
This article is also available in English
Loading...
Malaysia sudah lebih 25 tahun berbelanjawan defisit. Setiap tahun, kerajaan membelanjakan lebih daripada apa yang dikutip - dan jurang ini ditampung melalui pinjaman. Bagi rakyat biasa, ini mungkin kedengaran seperti isu yang hanya dibincangkan oleh ahli ekonomi di dewan seminar. Tetapi hakikatnya, defisit fiskal memberi kesan langsung kepada poket anda - dari harga barang di pasar raya hinggalah kepada prestasi pelaburan saham anda di Bursa Malaysia.
Dalam artikel ini, kita akan kupas secara ringkas dan mudah difahami tentang apa itu defisit fiskal, kenapa Malaysia sentiasa berbelanja lebih, dan bagaimana ia mempengaruhi kehidupan serta keputusan pelaburan anda.
Defisit fiskal berlaku apabila kerajaan membelanjakan lebih daripada pendapatan yang dikutip dalam tempoh setahun. Pendapatan kerajaan datang daripada cukai (cukai pendapatan, SST, cukai korporat), dividen syarikat kerajaan seperti Petronas, dan hasil bukan cukai. Apabila jumlah perbelanjaan melebihi hasil ini, perbezaannya dipanggil defisit.
Untuk memahami konsep ini secara mudah, bayangkan gaji bulanan anda RM5,000 tetapi anda berbelanja RM6,500 setiap bulan. Lebihan RM1,500 itu ditampung dengan kad kredit atau pinjaman peribadi. Itu adalah "defisit" peribadi anda. Kerajaan melakukan perkara yang sama, cuma dalam skala bilion ringgit.
Menurut Kementerian Kewangan Malaysia, defisit fiskal diukur sebagai peratusan daripada Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK). Contohnya, defisit 3.5% bermakna kerajaan berbelanja lebih sebanyak 3.5% daripada jumlah ekonomi negara.
Penting untuk bezakan defisit fiskal daripada hutang negara. Defisit adalah jurang tahunan (berapa lebih anda belanja tahun ini), manakala hutang negara adalah jumlah terkumpul semua defisit yang pernah berlaku. Fikir defisit sebagai "luka baru" dan hutang sebagai "jumlah semua luka yang pernah ada."
Malaysia tidak pernah mencatatkan lebihan belanjawan sejak 1997 - iaitu sebelum Krisis Kewangan Asia melanda. Sejak itu, negara kita beroperasi dalam mod defisit selama lebih dua dekad berturut-turut.
Berikut adalah trajektori defisit fiskal Malaysia dalam beberapa tahun terakhir:
| Tahun | Defisit (% KDNK) | Catatan |
|---|---|---|
| 2019 | 3.4% | Pra-pandemik |
| 2020 | 6.2% | Pandemik COVID-19, perbelanjaan stimulus besar |
| 2021 | 6.4% | Kesan lanjutan pandemik |
| 2022 | 5.6% | Mula pengurangan selepas pandemik |
| 2023 | 5.0% | Kerajaan MADANI mula konsolidasi fiskal |
| 2024 | 4.1% | Pengurangan ketara, subsidi mula disasar |
| 2025 | 3.8% (sasaran) | Penstrukturan subsidi diesel diteruskan |
| 2026 | 3.5% (sasaran) | Belanjawan 2026, matlamat di bawah 3% menjelang 2028 |
Data daripada CEIC Data menunjukkan purata defisit fiskal Malaysia sejak 1970 adalah sekitar 4.6% daripada KDNK. Titik terburuk berlaku semasa pandemik COVID-19 pada 2020-2021, apabila kerajaan terpaksa membelanjakan ratusan bilion ringgit untuk pakej rangsangan ekonomi.
Apa yang jelas ialah trend penurunan defisit sejak 2022. Ini bukan berlaku secara kebetulan - ia hasil daripada dasar konsolidasi fiskal yang dilaksanakan secara berperingkat oleh kerajaan.
Persoalan ini selalu ditanya: jika kerajaan tahu defisit tidak sihat, kenapa ia berterusan selama 25 tahun?
Malaysia adalah antara negara yang paling banyak memberi subsidi di Asia Tenggara. Subsidi bahan api, elektrik, makanan asas, dan pelbagai bantuan tunai (STR, BRIM sebelum ini) memakan perbelanjaan yang besar. Menurut Kosmo Digital, subsidi kekal sebagai salah satu komponen perbelanjaan terbesar kerajaan.
Lebih 80% perbelanjaan kerajaan adalah untuk operasi (gaji penjawat awam, penyelenggaraan, bayaran hutang) berbanding pembangunan. Malaysia mempunyai lebih 1.7 juta penjawat awam - antara nisbah tertinggi di dunia berbanding jumlah penduduk.
Pendapatan kerajaan secara tradisional bergantung kepada hasil petroleum melalui Petronas. Apabila harga minyak mentah jatuh, hasil kerajaan turut menyusut. Walaupun kebergantungan ini semakin berkurang, ia masih memainkan peranan penting.
Selepas GST dimansuhkan pada 2018 dan diganti dengan SST, asas cukai Malaysia menyempit. Hanya sebahagian kecil rakyat membayar cukai pendapatan, dan ini mengehadkan keupayaan kerajaan menjana hasil.
Satu perkembangan penting yang ramai rakyat mungkin tidak sedar ialah penggubalan Akta Tanggungjawab Fiskal (Fiscal Responsibility Act) pada 2023. Ini adalah undang-undang bersejarah yang mengikat kerajaan secara sah untuk:
FRA ini penting kerana ia bukan sekadar janji politik - ia adalah kewajipan undang-undang. Mana-mana kerajaan selepas ini terikat untuk mematuhi had-had yang ditetapkan, memberikan jaminan jangka panjang kepada pelabur dan agensi penarafan kredit antarabangsa.
Anda mungkin tertanya - apa kaitannya defisit fiskal dengan kehidupan seharian? Jawapannya: banyak.
Untuk mengurangkan defisit, kerajaan perlu sama ada meningkatkan hasil atau mengurangkan perbelanjaan - atau kedua-duanya sekali. Salah satu langkah paling ketara ialah penstrukturan subsidi secara bersasar. Subsidi diesel sudah disasarkan semula, dan subsidi lain mungkin menyusul.
Apabila perbelanjaan sukar dipotong, kerajaan mungkin melihat kepada peningkatan hasil melalui cukai baharu. Perbincangan mengenai cukai keuntungan modal (capital gains tax), cukai karbon, dan pengembangan skop SST sentiasa berlaku di peringkat dasar.
Defisit yang tinggi bermakna kerajaan perlu meminjam lebih banyak. Apabila permintaan pinjaman tinggi, kadar faedah cenderung naik. Ini boleh memberi kesan limpahan kepada kadar pinjaman perumahan dan peribadi rakyat.
Apabila kerajaan meminjam berlebihan untuk menutup defisit, ia boleh menyumbang kepada tekanan inflasi. Wang yang terlalu banyak dalam ekonomi tanpa peningkatan produktiviti yang setara akan mendorong harga barang dan perkhidmatan naik.
Bagi pelabur di Bursa Malaysia, defisit fiskal bukan sekadar angka makroekonomi - ia mempengaruhi keputusan pelaburan secara langsung.
Agensi penarafan antarabangsa seperti Moody's, S&P, dan Fitch memantau defisit fiskal dengan teliti. Defisit yang terlalu tinggi boleh menyebabkan penurunan taraf kredit, yang seterusnya menaikkan kos pinjaman negara dan menjejaskan keyakinan pelabur asing. Menurut BERNAMA, sasaran defisit 3% menjelang 2028 dilihat sebagai langkah positif oleh agensi penarafan.
Pembaharuan fiskal membantu mengukuhkan keyakinan pelabur ke negara ini. Pegangan asing dalam Sekuriti Kerajaan Malaysia telah meningkat kepada 35.6% - petanda bahawa pelabur antarabangsa masih percaya kepada prospek ekonomi Malaysia.
Defisit fiskal yang tinggi boleh melemahkan mata wang negara. Ringgit yang lemah bermakna import lebih mahal, kos bahan mentah naik, dan syarikat yang bergantung kepada import akan terjejas. Sebaliknya, pengurangan defisit memberi sokongan kepada pengukuhan ringgit.
Pengurangan defisit melalui peningkatan hasil bermakna kerajaan mungkin memperluaskan kutipan cukai. Sektor perkhidmatan kewangan, perakaunan, dan teknologi fintech boleh mendapat manfaat daripada peningkatan kepatuhan cukai dan digitalisasi pentadbiran cukai.
Belanjawan 2026 menyasarkan defisit fiskal 3.5% daripada KDNK - penurunan daripada 3.8% pada 2025. Ahli ekonomi menganggap sasaran ini realistik berdasarkan trajektori penurunan yang konsisten sejak 2022.
Dalam jangka panjang, Rancangan Malaysia Ke-13 (2026-2030) yang diumumkan oleh Perdana Menteri mensasarkan:
Sasaran-sasaran ini penting kerana ia memberi keyakinan bahawa Malaysia bergerak ke arah yang betul dari segi disiplin fiskal, sekaligus menyokong pertumbuhan ekonomi jangka panjang.
Apabila berbelanja lebih daripada pendapatan, kerajaan perlu mencari sumber pembiayaan. Berikut adalah cara utama defisit ditampung:
Kerajaan menerbitkan Malaysian Government Securities (MGS) dan Government Investment Issues (GII) - kedua-duanya adalah bon yang dibeli oleh bank, dana pencen (termasuk KWSP), syarikat insurans, dan pelabur asing. Ini merupakan sumber pembiayaan terbesar.
Majoriti hutang kerajaan Malaysia adalah dalam denominasi ringgit dan dipegang oleh institusi tempatan. Ini mengurangkan risiko krisis hutang yang disebabkan pelabur asing menarik dana secara tiba-tiba.
Sebahagian kecil pembiayaan datang daripada pasaran antarabangsa melalui terbitan bon dalam mata wang asing (Samurai bonds, Sukuk global). Ini memberi akses kepada kadar faedah yang mungkin lebih rendah tetapi membawa risiko tukaran asing.
Defisit fiskal adalah jurang tahunan antara perbelanjaan dan pendapatan kerajaan. Hutang negara pula adalah jumlah terkumpul semua defisit yang pernah berlaku. Defisit menambah hutang setiap tahun - jika defisit dikurangkan, kadar pertumbuhan hutang perlahan, walaupun jumlah hutang masih bertambah.
Tidak semestinya. Selagi kerajaan mampu membayar faedah hutang dan ekonomi terus berkembang, defisit boleh diurus. Yang penting ialah nisbah defisit kepada KDNK - selagi ekonomi berkembang lebih cepat daripada hutang, keadaan masih terkawal. Kebanyakan negara maju juga beroperasi dalam defisit.
Secara teori, ya - Malaysia pernah mencatatkan surplus pada 1997. Tetapi dalam konteks semasa, matlamat realistik adalah mengurangkan defisit ke paras yang mampan (bawah 3%), bukan menghapuskannya sepenuhnya. Ini kerana perbelanjaan pembangunan masih diperlukan untuk pertumbuhan ekonomi.
Defisit yang tinggi boleh menambah tekanan inflasi, yang mungkin memaksa Bank Negara Malaysia menaikkan OPR untuk mengawal kenaikan harga. OPR yang lebih tinggi bermakna kadar pinjaman rumah dan kereta turut naik, memberi kesan kepada bayaran bulanan rakyat.
Penghapusan subsidi secara mendadak boleh menyebabkan kejutan harga yang memberi kesan besar kepada golongan berpendapatan rendah. Pendekatan berperingkat dan bersasar - mengurangkan subsidi untuk golongan mampu sambil mengekalkan untuk yang memerlukan - adalah lebih bertanggungjawab dari segi ekonomi dan sosial.
KWSP adalah antara pembeli terbesar bon kerajaan Malaysia. Apabila kerajaan menerbitkan MGS atau GII untuk menutup defisit, KWSP melabur dalam instrumen ini kerana ia memberikan pulangan tetap yang stabil. Ini bermakna sebahagian simpanan persaraan rakyat secara tidak langsung membiayai defisit kerajaan.
Kerajaan sentiasa menilai pilihan untuk memperluas asas hasil. Perbincangan mengenai cukai keuntungan modal, cukai karbon, dan semakan semula SST sentiasa berlaku. Walau bagaimanapun, sebarang cukai baharu biasanya diperkenalkan secara berperingkat dan disertai langkah perlindungan untuk golongan berpendapatan rendah.
Diversifikasi adalah kunci. Pelabur boleh mempertimbangkan campuran aset termasuk saham, bon, emas, dan pelaburan antarabangsa. Saham syarikat yang mendapat manfaat daripada perbelanjaan kerajaan (infrastruktur, teknologi) boleh menjadi pilihan, manakala pelaburan dalam aset denominasi asing boleh melindungi daripada kelemahan ringgit.
Defisit fiskal bukanlah sesuatu yang perlu ditakuti, tetapi ia perlu difahami. Sebagai rakyat Malaysia dan pelabur, memahami bagaimana kerajaan mengurus kewangan negara membantu anda membuat keputusan kewangan yang lebih bijak - dari menilai kesan dasar subsidi kepada memilih saham yang betul untuk portfolio anda.
Memahami ekonomi makro seperti defisit fiskal adalah langkah pertama untuk menjadi pelabur yang lebih berpengetahuan. Jika anda belum mula melabur, kini adalah masa yang baik untuk mengambil langkah pertama.
Buka akaun CDS untuk mula melabur di Bursa Malaysia melalui panduan pembukaan akaun CDS kami.
Muat turun Ebook Asas Saham percuma kami untuk fahami asas pelaburan sebelum mula.