Cara Baca Laporan Suku Tahunan: Untung Teras vs One-Off

Pada 5 November 2026, dua syarikat besar Bursa Malaysia umumkan keputusan suku tahunan pada hari yang sama, dan tajuk berita kedua-duanya boleh mengelirukan kalau anda baca sepintas lalu.

Tajuk pertama: untung bersih SD Guthrie jatuh 17%. Tajuk kedua: untung bersih F&N naik 18%. Kalau anda berhenti di situ, anda mungkin fikir SD Guthrie sedang lemah dan F&N sedang kuat. Hakikatnya hampir terbalik. Untung teras SD Guthrie sebenarnya melonjak, manakala kenaikan untung F&N datang daripada bil cukai yang lebih kecil, bukan daripada perniagaan yang lebih laju.

Artikel ini mengajar anda satu kemahiran yang ramai pelabur runcit langkau: membezakan untung teras (core profit) daripada untung one-off dalam laporan suku tahunan. Kemahiran ini berguna setiap musim laporan, untuk mana-mana kaunter.

Ringkasan Pantas

Untung bersih yang dilaporkan (reported net profit) termasuk semua perkara: perniagaan harian, jualan aset, keuntungan nilai saksama, cukai dan item luar biasa.
Untung teras ialah untung daripada perniagaan harian selepas item sekali sahaja dibuang. Ia lebih baik untuk menilai trend.
Tiga sumber utama "untung palsu" atau "rugi palsu": jualan aset/tanah, perubahan nilai saksama, dan cukai yang luar biasa rendah atau tinggi.
Bandingkan untung sebelum cukai (PBT) dengan untung selepas cukai (PAT). Kalau PBT rata tapi PAT naik, enjin kenaikannya ialah cukai.
Sentiasa baca nota penjelasan dalam laporan Bursa, bukan tajuk berita sahaja.

Kenapa Tajuk Berita Laporan Suku Kerap Mengelirukan

Setiap syarikat tersenarai di Bursa Malaysia wajib menerbitkan laporan kewangan suku tahunan dalam tempoh dua bulan selepas suku berakhir. Laporan ini boleh anda baca secara percuma di halaman pengumuman syarikat Bursa Malaysia.

Masalahnya, wartawan dan pelabur biasanya fokus pada satu angka: untung bersih berbanding tahun lepas. Angka itu mudah dijadikan tajuk, tetapi ia menggabungkan dua jenis keuntungan yang sangat berbeza:

Untung berulang: hasil daripada menjual produk dan perkhidmatan, yang akan berlaku lagi suku depan.
Untung sekali sahaja: jualan tanah, pelupusan anak syarikat, keuntungan revaluasi, pampasan, atau pelarasan cukai. Ia mungkin tidak berulang.

Kalau satu suku tahun lepas ada untung sekali sahaja yang besar, suku tahun ini akan nampak "jatuh" walaupun perniagaan sebenarnya bertambah baik. Sebaliknya, satu suku yang dibantu item sekali sahaja boleh nampak cemerlang walaupun perniagaan harian mendatar.

Inilah sebab penganalisis sentiasa bercakap tentang core net profit. Mereka cuba membuang hingar supaya trend sebenar kelihatan.

Kanta pembesar di atas penyata pendapatan dengan baris untung bersih dibulatkan dakwat merah — Untung bersih hanyalah baris terakhir. Cerita sebenar ada pada baris-baris di atasnya.

Kajian Kes 1: SD Guthrie, Untung Jatuh Tapi Teras Melonjak

SD Guthrie, syarikat perladangan sawit terbesar dunia ikut keluasan tanah, melaporkan untung bersih RM773 juta untuk suku ketiga 2026, turun 17.3% daripada RM935 juta setahun sebelumnya, menurut New Straits Times.

Baca lebih dalam dan gambarannya berubah.

Dari mana datangnya kejatuhan itu?

SD Guthrie bukan sekadar syarikat sawit. Ia juga memiliki bank tanah yang sangat besar dan menjual sebahagian daripadanya untuk pembangunan industri. Segmen industri mencatat untung sebelum cukai RM81 juta pada suku ini berbanding RM432 juta tahun lalu, disebabkan sumbangan jualan tanah yang lebih rendah (NST). Suku tahun lepas ada jualan tanah yang besar. Suku tahun ini lebih kecil.

Dengan kata lain, "kejatuhan" 17% itu sebahagian besarnya disebabkan perbandingan dengan suku yang ada untung tanah luar biasa, bukan kerana ladang sawitnya lemah.

Apa kata untung teras?

Menurut The Star, selepas membuang keuntungan pelupusan sekali sahaja dan item nilai saksama, untung bersih teras suku ketiga 2026 melonjak 39.4% tahun ke tahun dan 30% suku ke suku kepada RM693 juta.

Jadi ada dua cerita bertentangan daripada satu laporan yang sama:

Ukuran	Suku 3 2026	Perubahan tahun ke tahun
Untung bersih dilaporkan	RM773 juta	Turun 17.3%
Untung bersih teras	RM693 juta	Naik 39.4%

Perbezaan kira-kira RM80 juta antara dua angka itu ialah item yang dikeluarkan (kiraan kami daripada dua angka yang dilaporkan). Dan kalau untung teras naik 39.4% kepada RM693 juta, untung teras suku yang sama tahun lepas sekitar RM497 juta sahaja (juga kiraan kami). Maknanya pada tahun lepas, sebahagian besar daripada RM935 juta itu datang daripada item bukan teras.

Apa yang menggerakkan untung teras?

Enjin sebenar ialah segmen huluan (ladang). NST melaporkan untung sebelum cukai segmen huluan naik 48%, disokong pengeluaran buah tandan segar yang lebih tinggi dan harga minyak sawit mentah yang lebih baik. Itu jenis keuntungan yang berulang selagi pengeluaran dan harga kekal.

Pengajaran untuk anda

Untuk syarikat yang memiliki aset besar seperti tanah, hartanah atau pegangan dalam syarikat lain, untung bersih akan sentiasa "melompat-lompat" mengikut bila aset dijual. Jangan nilai prestasi mereka ikut satu suku sahaja. Cari angka teras, atau buang sendiri keuntungan jualan aset yang dinyatakan dalam nota laporan.

Perkara ini juga berlaku ke hadapan. The Star melaporkan penganalisis menjangka momentum suku keempat dibantu pengiktirafan jualan tanah di Seberang Perai dan Port Dickson. Bila angka suku keempat keluar nanti, untung bersih dilaporkan mungkin nampak tinggi. Soalan yang betul ialah: berapa banyak daripadanya daripada ladang, dan berapa daripada tanah?

Kajian Kes 2: F&N, Untung Naik Kerana Cukai

Fraser & Neave Holdings (F&N), pengeluar minuman dan tenusu, melaporkan untung bersih suku keempat (berakhir 30 September 2026) naik 18.2% kepada RM135.05 juta daripada RM114.29 juta, menurut laporan The Sun yang disiarkan semula di Newswav.

Tajuk itu positif. Tetapi lihat lapisan di bawahnya.

PBT mendatar, PAT naik

Laporan yang sama menyatakan untung sebelum cukai kekal hampir rata pada RM169.42 juta berbanding RM169.07 juta setahun sebelumnya. Sebaliknya, untung selepas cukai naik 16.3% kepada RM137.26 juta, "mainly due to lower tax expense", seperti dilaporkan The Star.

Inilah ujian paling mudah yang anda boleh buat sendiri dalam masa 30 saat:

PBT naik, PAT naik → perniagaan memang bertambah baik.
PBT rata, PAT naik → kenaikan datang daripada cukai, bukan operasi.
PBT naik, PAT turun → perniagaan baik, tetapi bil cukai melonjak (mungkin sementara).

Daripada angka PBT dan PAT yang dilaporkan, bil cukai F&N suku ini sekitar RM32 juta berbanding sekitar RM51 juta setahun sebelumnya (kiraan kami). Cukai yang lebih rendah boleh berpunca daripada insentif, pelarasan tahun lepas, atau elaun cukai. Ia sah dan wangnya nyata, tetapi ia tidak semestinya berulang suku depan.

Satu lagi lapisan: keuntungan pelupusan

The Star juga melaporkan untung operasi suku itu kekal hampir sama pada RM173.7 juta, termasuk keuntungan pelupusan sebelum cukai sebanyak RM90.5 juta daripada penjualan pegangan 50% dalam Vacaron Company Sdn Bhd. Hasil suku itu pula turun 3.1% kepada RM1.19 bilion, dijejaskan jualan ke Kemboja yang terganggu akibat penutupan sempadan dan pergerakan mata wang yang tidak memihak.

Gabungkan semuanya: hasil turun, untung operasi disokong keuntungan pelupusan, dan untung bersih dinaikkan oleh cukai yang lebih rendah. Untuk keseluruhan tahun kewangan 2026, untung bersih F&N sebenarnya turun 14% kepada RM437.09 juta daripada RM508.47 juta (Newswav), dan jumlah dividen tahunan 60 sen berbanding 65 sen tahun sebelumnya (The Star).

Ini bukan bermakna F&N syarikat yang lemah. Ia bermakna tajuk "untung suku naik 18%" tidak menggambarkan arah perniagaan. Gambaran sebenar datang daripada membaca beberapa angka bersama-sama.

Lima Jenis Item One-Off Yang Kerap Muncul

Bila anda buka laporan suku tahunan, cari perkara berikut dalam penyata pendapatan dan nota penjelasan (biasanya bahagian "Review of Performance" dan "Profit before tax is arrived at after charging/(crediting)"):

1. Keuntungan atau kerugian pelupusan aset

Jualan tanah, bangunan, anak syarikat atau pegangan dalam syarikat bersekutu. SD Guthrie dan F&N kedua-duanya ada item jenis ini dalam suku yang sama. Item ini boleh bernilai ratusan juta dan mengecilkan untung operasi biasa.

2. Perubahan nilai saksama (fair value)

Di bawah piawaian perakaunan MFRS yang digunakan di Malaysia, sesetengah aset seperti hartanah pelaburan, aset biologi dan instrumen kewangan dinilai semula setiap tempoh. Kenaikan nilai direkod sebagai untung walaupun tiada tunai masuk. Syarikat REIT dan hartanah sangat terdedah kepada item ini.

3. Rosot nilai (impairment) dan hapus kira

Ini kebalikan: kerugian sekali sahaja apabila nilai aset diturunkan, contohnya muhibah (goodwill) daripada pengambilalihan lama atau stok yang tidak boleh dijual. Satu impairment besar boleh menukar suku yang untung kepada rugi.

4. Cukai luar biasa

Seperti kes F&N, kadar cukai efektif boleh turun naik disebabkan insentif, kerugian tahun lepas yang dibawa ke hadapan, atau pelarasan cukai tahun terdahulu. Kadar cukai korporat biasa di Malaysia ialah 24%. Kalau kadar efektif suku itu jauh berbeza, tanya kenapa.

5. Pampasan, tuntutan insurans dan penyelesaian undang-undang

Pampasan pengambilan tanah oleh kerajaan, bayaran insurans selepas kebakaran, atau penyelesaian kes mahkamah. Semuanya wang sebenar tetapi tidak berulang.

Langkah Demi Langkah: Cara Baca Laporan Suku Dalam 10 Minit

Anda tidak perlu jadi akauntan. Ikut urutan ini setiap kali laporan suku keluar:

Baca hasil (revenue) dulu. Hasil jarang dipengaruhi item one-off. Kalau hasil naik secara konsisten, perniagaan berkembang.
Bandingkan PBT dengan PAT. Gunakan ujian 30 saat di atas untuk lihat sama ada cukai memainkan peranan besar.
Cari perkataan kunci dalam nota penjelasan: "gain on disposal", "fair value", "impairment", "one-off", "non-recurring", "write-back", "compensation".
Tolak item itu secara kasar. Untung bersih dilaporkan tolak keuntungan one-off (atau tambah balik kerugian one-off) memberi anggaran untung teras.
Bandingkan dengan suku yang sama tahun lepas, dan semak sama ada suku tahun lepas juga ada item one-off. Inilah perangkap SD Guthrie: tahun lepas ada jualan tanah yang besar.
Lihat aliran tunai operasi dalam laporan tahunan atau setengah tahun. Untung nilai saksama tidak membawa tunai; aliran tunai mendedahkannya.
Baca nota penganalisis atau liputan media yang menyebut "core net profit". Ia jalan pintas yang baik, tetapi semak sama ada definisinya munasabah.

Kesilapan Biasa Pelabur Runcit

Bertindak atas tajuk sahaja. Harga saham kadang-kadang bergerak dalam minit pertama selepas laporan keluar, berdasarkan untung bersih dilaporkan. Pembaca yang teliti sering dapati reaksi itu silap arah.
Mengira PE dengan untung one-off. Nisbah PE yang dikira menggunakan untung yang dibesarkan oleh jualan tanah akan nampak "murah" secara palsu. Gunakan untung teras. Baca lebih lanjut tentang cara menggunakan PE ratio mengikut sektor.
Mengandaikan dividen mengikut untung bersih. Lembaga pengarah biasanya menetapkan dividen berdasarkan untung teras dan aliran tunai. Kalau untung bersih naik kerana one-off, jangan jangka dividen naik sama banyak. Kes F&N menunjukkan dividen tahunan sebenarnya lebih rendah. Lihat panduan dividend yield dan payout ratio.
Lupa bahawa "teras" juga boleh dimanipulasi. Syarikat kadang-kadang melabel kerugian berulang sebagai "one-off" setiap suku. Kalau "item luar biasa" muncul setiap tahun, ia bukan luar biasa lagi.

Bagaimana Ini Berkait Dengan Analisis Fundamental

Membaca untung teras ialah salah satu asas analisis fundamental. Penyata pendapatan memberitahu anda berapa banyak syarikat untung di atas kertas. Penyata aliran tunai pula memberitahu sama ada untung itu menjadi wang sebenar. Kalau anda baru bermula, baca dahulu cara baca income statement dan cara baca cash flow statement. Kemudian kembali ke artikel ini untuk lapisan seterusnya.

Musim laporan juga sering menyebabkan harga bergerak dengan ganas. Kalau anda juga melihat carta, panduan baca chart semasa musim laporan kewangan melengkapkan apa yang anda pelajari di sini.

Soalan Lazim (FAQ)

Apakah beza untung bersih dan untung teras?

Untung bersih ialah semua keuntungan selepas cukai, termasuk item sekali sahaja. Untung teras membuang item seperti keuntungan jualan aset, perubahan nilai saksama dan rosot nilai, supaya anda nampak prestasi perniagaan harian.

Adakah syarikat wajib melaporkan untung teras?

Tidak. Piawaian perakaunan mewajibkan untung bersih dilaporkan. Untung teras biasanya dikira oleh penganalisis atau dinyatakan secara sukarela oleh syarikat dalam kenyataan media. Anda boleh menganggarnya sendiri menggunakan nota laporan.

Di mana saya boleh baca laporan suku tahunan syarikat Bursa?

Di laman pengumuman syarikat Bursa Malaysia, di bawah kategori laporan kewangan. Kebanyakan syarikat juga memuat naik laporan di bahagian hubungan pelabur dalam laman web mereka.

Kenapa harga saham jatuh walaupun untung bersih naik?

Salah satu sebabnya ialah pasaran nampak kenaikan itu datang daripada item one-off atau cukai, manakala untung teras atau hasil sebenarnya lemah. Sebab lain termasuk keputusan di bawah jangkaan penganalisis atau panduan pengurusan yang lebih berhati-hati.

Adakah keuntungan jualan tanah sesuatu yang buruk?

Tidak. Ia wang sebenar dan boleh digunakan untuk membayar hutang, melabur semula atau membayar dividen khas. Cuma ia tidak patut digunakan untuk menilai trend perniagaan atau mengira nisbah PE seolah-olah ia akan berulang setiap suku.

Bagaimana saya tahu sesuatu item itu one-off atau berulang?

Semak laporan beberapa suku ke belakang. Kalau item yang sama muncul hampir setiap suku, anggap ia sebahagian daripada perniagaan. Kalau ia muncul sekali sahaja dan dijelaskan sebagai transaksi khusus, ia one-off.

Apakah kadar cukai efektif dan kenapa ia penting?

Kadar cukai efektif ialah cukai dibayar dibahagi dengan untung sebelum cukai. Kalau kadar ini jauh lebih rendah daripada kadar korporat biasa, untung bersih suku itu mungkin dibesarkan oleh faktor cukai sementara.

Perlukah saya abaikan untung bersih sepenuhnya?

Tidak. Untung bersih tetap angka rasmi yang diaudit pada akhir tahun. Gunakan kedua-duanya: untung bersih untuk tahu apa yang berlaku secara keseluruhan, untung teras untuk tahu ke mana arah perniagaan.

Kesimpulan

Satu laporan suku tahunan boleh menghasilkan dua tajuk yang bertentangan, bergantung pada angka mana yang anda baca. Kes SD Guthrie dan F&N pada hari yang sama menunjukkan untung bersih dilaporkan boleh bergerak berlawanan arah dengan perniagaan sebenar. Biasakan diri membandingkan hasil, PBT dan PAT, dan cari item one-off dalam nota laporan sebelum membuat kesimpulan. Artikel ini untuk tujuan pendidikan dan bukan cadangan untuk membeli atau menjual mana-mana saham.

Bila anda sudah faham cara membaca laporan, langkah seterusnya ialah mula melabur dengan akaun sendiri.

Buka akaun CDS untuk melabur di Bursa Malaysia dan juga saham luar negara seperti US dan Hong Kong.

Muat turun Ebook Asas Saham secara percuma untuk memahami asas pelaburan saham dari awal.

Untung Naik Tapi Bisnes Lemah? Cara Baca Laporan Suku Tahunan Dengan Betul